Dişlerdeki eğrilikler, boşluklar veya çene bozuklukları fark edildiğinde en sık sorulan sorulardan biri “Ortodontik tedaviye ne zaman başlanmalıdır?” sorusudur. Ortodontik tedavi için “herkese uyan tek bir yaş” yoktur. Tedavinin zamanlaması; sorunun sadece dişlerde mi yoksa çene kemiklerinde mi olduğuna, kişinin yaşına ve gelişim dönemine göre değişiklik gösterir.
Yaş Gruplarına Göre Ortodonti
1. Çocukluk Dönemi (7-10 Yaş): Erken Müdahale
İlk ortodontik kontrolün 7 yaşında yapılması tavsiye edilir. Eğer bu dönemde alt çenenin çok önde veya geride olması, üst çene darlığı ya da parmak emme gibi çeneyi bozan alışkanlıklar tespit edilirse “erken dönem tedavisi” uygulanır. Hareketli damaklıklar kullanılarak, kemikler henüz çok yumuşakken çenenin doğru yönde büyümesi sağlanır. Bu dönem kaçırılırsa, ileride bu kemiksel sorunları düzeltmek için ameliyat gerekebilir.
2. Ergenlik Dönemi (11-14 Yaş): Diş Telleri İçin İdeal Zaman
Tüm süt dişlerinin dökülüp kalıcı dişlerin ağızdaki yerini aldığı bu dönem, sabit ortodontik tedaviler (diş telleri) için en uygun zamandır. Ergenlik çağındaki hızlı büyüme ve gelişme sayesinde, dişler kemik içinde çok daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde hareket eder. Çapraşıklıkların büyük bir kısmı bu dönemde kolayca çözülür.
3. Yetişkinlik Dönemi (18 Yaş ve Üzeri): Estetik Ortodonti
Ortodontik tedavide (diş teli veya şeffaf plak tedavisinde) bir üst yaş sınırı yoktur. Diş etleriniz ve çene kemiğiniz sağlıklıysa her yaşta tedavi olabilirsiniz. Üstelik günümüzde dışarıdan neredeyse hiç belli olmayan şeffaf plaklar (Invisalign) veya porselen teller sayesinde yetişkinler sosyal hayatları etkilenmeden kolayca tedavi görebilmektedir.
Ancak unutulmamalıdır ki; yetişkinlerde kemik büyümesi durduğu için iskeletsel çene sorunları (örneğin alt çenenin aşırı geride olması) sadece tel tedavisi ile değil, genellikle diş teli ve çene cerrahisi (ameliyatı) birleştirilerek çözülebilir.
Hangi Durumlarda Vakit Kaybetmemeliyiz?
Çocuğunuzda veya kendinizde aşağıdaki durumlardan birini görüyorsanız, yaşınız kaç olursa olsun mutlaka bir ortodonti uzmanına görünmelisiniz:
- Dişlerin kapanırken birbirine hiç temas etmemesi veya alt dişlerin üst dişlerin önüne geçmesi (ters kapanış).
- Sürekli ağızdan nefes alma, parmak emme veya dili dişlerin arasına sokarak yutkunma alışkanlığı.
- Çene açıp kapatırken eklemden “klik” sesi gelmesi veya ağrı yaşanması.
- Süt dişlerinin çürük nedeniyle zamanından çok önce çekilmiş olması.
Sonuç
En doğru tedavi zamanlaması, tamamen kişisel ağız ve çene yapınıza bağlıdır. Diş sağlığında vakit kaybetmemek ve sizin için en uygun planlamayı yapmak adına bir ortodonti uzmanına danışmanız en güvenilir adımdır.