Tıbbi inceleme: Reyhan İnce
Diş hassasiyeti; dişin koruyucu mine tabakasının incelmesi ya da dentin kanallarının açığa çıkması sonucu soğuk, sıcak, tatlı veya ekşi uyaranların diş sinirine daha kolay ulaşmasıyla ortaya çıkar. Genellikle kısa süreli, keskin bir sızlama biçiminde hissedilir.
Diş hassasiyeti neden olur?
Neden tek bir etken olabileceği gibi birkaç faktörün birleşimi de olabilir. En sık karşılaşılanlar:
| Neden | Tipik belirti | Klinikte yaklaşım |
|---|---|---|
| Mine aşınması | Yaygın soğuk hassasiyeti | Florür uygulaması, beslenme düzenlemesi |
| Diş eti çekilmesi | Kök yüzeyinde keskin sızlama | Diş eti tedavisi, açık yüzeyin kapatılması |
| Çürük veya kırık | Tek dişte belirgin ağrı | Dolgu veya gerekirse kanal tedavisi |
| Diş sıkma | Sabahları artan yaygın duyarlılık | Gece plağı, aşınmanın izlenmesi |
| İşlem sonrası geçici duyarlılık | Birkaç gün süren hassasiyet | İzlem; genellikle kendiliğinden geriler |
Diş eti çekilmesi hassasiyet yapar mı?
Evet, sık nedenlerden biridir. Diş etinin geri çekilmesiyle açığa çıkan kök yüzeyinde mine tabakası bulunmaz; bu bölgedeki dentin kanalları uyaranları daha hızlı iletir.
Çekilmenin gözle fark edilir olması gerekmez. Diş eti kenarında birkaç milimetrelik bir geri çekilme bile hassasiyete yol açabilir; bu bölgeler genellikle köpek dişi ve küçük azıların yanak tarafında yoğunlaşır. Çekilmenin arkasında diş eti hastalığı, sert fırçalama, hatalı fırça tekniği ya da diş dizilimindeki düzensizlikler bulunabilir. Bu nedenle tedavi çoğu zaman doğrudan hassasiyete değil, onu ortaya çıkaran duruma yönelir.
Beyazlatma sonrası hassasiyet normal mi?
Beyazlatma sonrasında birkaç gün süren geçici bir duyarlılık sık görülür ve genellikle kendiliğinden azalır. Diş Beyazlatma Tedavisi uygulamasının hekim kontrolünde yapılması, jel yoğunluğunun ve süresinin kişiye göre ayarlanmasını sağladığı için bu riski sınırlamaya yardımcı olabilir.
Diş hassasiyeti için evde neler yapılabilir?
- Potasyum nitrat veya stronsiyum içeren hassas dişler için diş macunu kullanmak; etkisi genellikle birkaç hafta içinde belirginleşir
- Yumuşak kıllı fırçaya geçmek ve baskıyı azaltmak
- Asitli içecek tüketimini sınırlamak; tüketim sonrası hemen fırçalamak yerine yaklaşık 30 dakika beklemek
- Fırçalama tekniğini gözden geçirmek ve gece diş sıkma şüphesinde hekime danışmak
Bu önlemler nedeni ortadan kaldırmaz; şikâyeti hafifletmeye yöneliktir. Beyazlatıcı olduğu belirtilen aşındırıcı macunlar ise hassasiyeti olan dişlerde tabloyu ağırlaştırabilir.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Hassasiyet birkaç haftada gerilemiyorsa ya da aşağıdaki bulgular eşlik ediyorsa değerlendirme önerilir:
- Uyaran ortadan kalktıktan sonra da süren, zonklayıcı ağrı
- Kendiliğinden başlayan veya gece artan ağrı
- Diş etinde kanama, şişlik veya renk değişikliği
- Belirli bir dişte ısırınca ortaya çıkan keskin ağrı
Diş hassasiyeti kalıcı mıdır?
Çoğu durumda değildir. Nedeni belirlenip giderildiğinde şikâyet genellikle azalır ya da ortadan kalkar. Klinikte florür veya desensitizan ajan uygulaması, açığa çıkmış kök yüzeyinin uygun bir materyalle kapatılması, diş eti tedavisi veya gece plağı gibi seçenekler nedene göre değerlendirilir.
Nedeni giderilmeyen hassasiyet dalgalı bir seyir izleyebilir; bir süre azalıp yeniden belirginleşebilir. Bu tür bir seyir, altta devam eden bir sorunun işareti olarak değerlendirilir. Düzenli kontroller hem nedenin erken saptanmasını hem de daha basit yöntemlerle çözülmesini kolaylaştırır.
Hassasiyet birden fazla dişte ve yaygın biçimde hissediliyorsa neden çoğunlukla mine aşınması, diş sıkma veya beslenme alışkanlıkları gibi genel bir etkendir. Tek bir dişte yoğunlaşıyorsa o dişe ait bir sorun akla gelir. Bu ayrım, muayenede ilk sorulan sorulardan biridir ve değerlendirmenin yönünü belirler.