Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır? Acıtır mı, Ne Sıklıkla?

Diş taşı temizliği (detartraj), diş hekiminin ultrasonik uçlar ve el aletleriyle diş yüzeyinde ve diş eti kenarında sertleşmiş birikimi temizlemesidir. İşlem genellikle 30–60 dakika sürer, çoğu hastada ağrısızdır ve sonunda dişler parlatılır. Ağız bakımı düzenli olan kişilerde 6–12 ayda bir, diş taşı hızlı oluşanlarda daha sık yapılması önerilir.

Aşağıda diş taşının neden fırçayla temizlenemediğini, temizliğin adım adım nasıl yapıldığını, ne zaman acıyabileceğini ve sonrasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattık.

Diş Taşı Nedir, Neden Temizlenmeli?

Dişlerin üzerinde gün boyu bakterilerden oluşan yumuşak bir tabaka (dental plak) birikir. Bu tabaka düzenli fırçalama ve diş ipiyle temizlenmezse, tükürükteki minerallerle birleşip birkaç gün içinde sertleşmeye başlar. Sertleşmiş bu birikime diş taşı (tartar) denir. Diş taşı en çok alt ön dişlerin iç yüzünde ve üst azı dişlerinin yanak tarafında, yani tükürük bezlerinin ağza açıldığı bölgelerde görülür.

Diş taşının yüzeyi pürüzlüdür ve yeni plağın tutunması için ideal bir zemin oluşturur. Diş eti kenarında biriktikçe diş etini tahriş eder; kızarıklık, kanama ve ağız kokusu ortaya çıkar. Temizlenmediğinde iltihap diş etinin altına ilerler, diş eti çekilir ve dişi tutan kemik zamanla erir. Diş eti hastalığının belirtilerini ve tedavi aşamalarını diş eti hastalıkları sayfamızda anlattık.

Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?

Temizlik, diş hekimliği koltuğunda ve çoğunlukla anestezi gerekmeden yapılır. Sık uygulanan sıra şöyledir:

1. 1.Muayene: Diş hekimi ağzı ve diş etlerini inceler, gerekirse diş eti ceplerinin derinliğini ölçer. Taşın diş eti altına inip inmediği bu aşamada anlaşılır.
2. 2.Ultrasonik temizlik: Titreşen ince bir uç, su spreyiyle birlikte taşları kırarak diş yüzeyinden ayırır. Su hem ucu soğutur hem de kırılan parçaları uzaklaştırır.
3. 3.El aletleriyle temizlik: Ultrasonik ucun ulaşamadığı dar aralıklar ve diş eti kenarı, küret adı verilen ince el aletleriyle tek tek temizlenir.
4. 4.Polisaj (parlatma): Diş yüzeyleri parlatma lastiği ve özel pastayla düzleştirilir. Pürüzsüz yüzeye plak daha zor tutunur; çay, kahve ve sigara lekeleri de büyük ölçüde azalır.
5. 5.Değerlendirme ve öneriler: İşlem sonunda diş eti durumu ve sonraki kontrol zamanı konuşulur, gerekirse fırçalama ve ara yüz temizliği tekniği gösterilir.

Diş Eti Altındaki Taşlar: Kök Yüzeyi Düzleştirme

Diş eti hastalığı ilerlemişse taş, diş etinin altındaki ceplere ve kök yüzeyine kadar iner. Bu durumda yüzeysel temizlik yetmez; bölge lokal anestezi ile uyuşturulur ve kök yüzeyindeki taşlar ile iltihaplı doku temizlenip kök yüzeyi düzleştirilir (küretaj / kök yüzeyi düzleştirme). Bu derin temizlik çoğu zaman ağız bölgelere ayrılarak birkaç seansta yapılır.

Diş Taşı Temizliği Acıtır mı?

Rutin diş taşı temizliği çoğu hastada ağrısızdır. İşlem sırasında titreşim, su spreyi ve diş yüzeyinde hafif bir kazınma hissi duyulur. Şu durumlarda kısa süreli sızlama olabilir:

• Diş etleri iltihaplı ve kolay kanıyorsa
• Diş eti çekilmiş ve kök yüzeyleri açıkta kalmışsa
• Dişler zaten soğuğa karşı hassassa
• Taş birikimi yoğunsa ve uzun süredir temizlik yapılmamışsa

Hassasiyet belirginse temizlik sırasında söylemek yeterlidir; su sıcaklığı ve uç gücü ayarlanabilir, gerekirse bölge uyuşturulur. Dişlerinizde zaten sızlama varsa nedenlerini diş hassasiyeti neden olur yazımızda bulabilirsiniz.

Diş Taşı Temizliği Ne Kadar Sürer?

Düzenli kontrole gelen bir hastada temizlik genellikle 30–60 dakika sürer. Uzun süredir temizlik yaptırılmamışsa, taş diş eti altına inmişse ya da diş eti hastalığı tedavisi gerekiyorsa işlem uzar ve birden fazla seansa bölünebilir. İşlemden hemen sonra günlük hayata dönülebilir; iş ya da okul arası vermek gerekmez.

Diş Taşı Temizliği Ne Sıklıkla Yapılmalı?

Herkes için tek bir aralık yoktur; diş taşının ne hızla oluştuğu tükürüğün yapısına, ağız bakımına ve genel sağlık durumuna göre değişir. Genel bir çerçeve şöyledir:

Hamilelikte hormon değişiklikleri diş etlerini daha hassas ve kanamaya yatkın hale getirir; bu dönemde de kontrol ve temizlik aksatılmamalıdır. Kişiye uygun aralığı muayenede diş hekimi belirler.

Diş Taşı Temizliği Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

• Geçici hassasiyet: Taşın kapattığı yüzeyler açığa çıktığı için birkaç gün sıcak ve soğuğa karşı sızlama olabilir. Hassas dişler için üretilmiş diş macunları bu dönemi kolaylaştırır.
• Hafif kanama: İlk 1–2 gün fırçalarken diş etinde hafif kanama normaldir; diş eti iyileştikçe azalır.
• Fırçalamaya ara vermeyin: Kanama ya da hassasiyet olsa da yumuşak bir fırçayla günde iki kez fırçalamaya devam edin.
• İlk saatler: Polisaj ya da flor uygulaması yapıldıysa kısa bir süre yeme içmeye ara vermeniz istenebilir.
• Lekelendirici içecekler ve sigara: Parlatılan yüzeyler yeniden lekelenmesin diye ilk gün çay, kahve, kırmızı şarap ve sigaradan uzak durmak faydalıdır.
• Uyarı işaretleri: Kanama birkaç günü geçerse, şişlik ya da artan ağrı olursa diş hekiminize başvurun.

Diş Taşı Temizliği Dişlere Zarar Verir mi?

Hayır. Ultrasonik uçlar diş yüzeyindeki sert birikimi kırar; mineyi aşındırmaz, dişi inceltmez. Asıl zarar, taşın yerinde bırakılmasıdır: Diş eti iltihabı ilerledikçe diş eti çekilir ve dişi tutan kemik kaybolur.

Temizlikten sonra bazı hastalar dişleri arasında boşluk açıldığını ya da dişlerin sallandığını düşünür. Burada boşluğu temizlik açmaz: Taş, zaten çekilmiş diş etinin bıraktığı aralıkları doldurduğu için temizlenince bu aralıklar görünür hale gelir. İltihap geriledikçe diş eti sıkılaşır ve bu his genellikle azalır.

Evde Diş Taşı Temizlenir mi?

Hayır. Diş taşı dişe sıkıca tutunmuş, mineralleşmiş bir tabakadır; fırça, diş ipi ya da ağız gargarasıyla sökülemez. İnternette önerilen yöntemler ise taşı çözmediği gibi dişe ve diş etine zarar verebilir:

Evde yapılabilecek şey, plağı sertleşmeden temizlemek ve taşın oluşmasını yavaşlatmaktır.

Diş Taşı Oluşumunu Yavaşlatmak İçin

• Dişleri günde iki kez, en az iki dakika ve diş eti kenarına odaklanarak fırçalayın. Doğru tekniği diş nasıl fırçalanır yazımızda adım adım anlattık.
• Dişlerin arasını her gün diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin; taşın en çok biriktiği yerler fırçanın ulaşamadığı aralıklardır.
• Köprü, implant üstü protez ya da diş teli varsa ağız duşu ara yüz temizliğine yardımcı olabilir.
• Şekerli ve asitli atıştırmalıkları gün içine yaymak yerine öğünlerle sınırlayın.
• Sigarayı bırakmak hem taş oluşumunu hem de diş eti hastalığı riskini azaltır.
• Diş hekimi kontrollerini önerilen aralıkta sürdürün; küçük birikim, diş eti altına inmeden kolayca temizlenir.

Diş taşı ağız kokusunun da sık nedenlerindendir. Temizliğe rağmen geçmeyen kokuda diğer olasılıkları ağız kokusu neden olur yazımızda bulabilirsiniz.