Diş teli takılıyken temizlik, braketlerin ve tellerin plak tutan yüzeyler oluşturması nedeniyle normal dönemden daha fazla özen ister. Fırçalama tek başına çoğunlukla yeterli olmaz; braket etrafı ve diş arası bölgeler için ek gereçler gerekir.
Diş teliyle fırçalama nasıl yapılır?
Fırçalama, her öğünden sonra yapılabiliyorsa idealdir; en azından sabah ve gece olmak üzere günde iki kez uygulanması önerilir. Braketli dişlerde sıra şöyle kurulabilir:
- Braketin üst kenarı: fırça yaklaşık 45 derece yukarı eğimle tutulur.
- Braketin alt kenarı: fırça bu kez aşağı eğimle, diş eti kenarına doğru yönlendirilir.
- Çiğneme yüzeyleri ve dişlerin iç yüzü: braket bulunmayan bu bölgeler sıkça atlanır.
- Dil sırtı: ağız kokusu yapan bakterilerin yoğunlaştığı bölge nazikçe temizlenir.
Ortası çukur, V şeklinde kesilmiş ortodontik diş fırçaları tel hattını daha rahat kavradığı için bu dönemde kullanışlı olabilir. Diş Nasıl Fırçalanır? yazımızdaki temel teknik burada da geçerlidir; tek fark, braket çevresine ayrılan ek süredir.
Braket aralarını temizlemek için hangi araçlar kullanılır?
↔ Tabloyu yana kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz
| Gereç | Ne işe yarar | Sıklık |
|---|---|---|
| Arayüz fırçası | Braket araları ve tel altına ulaşır | Günde 1 kez |
| Süper floss / ip geçirici | Tel altından diş arasına ip taşır | Günde 1 kez |
| Ağız duşu | Su basıncıyla yiyecek artığını uzaklaştırır | Günde 1 kez |
| Florürlü gargara | Braket çevresinde mine kaybı riskini azaltmaya yardımcı olur | Hekim önerisine göre |
Diş teli takılıyken diş ipi kullanılabilir mi?
Evet, ancak standart diş ipini tel altından geçirmek zordur. Bunun için ucu sertleştirilmiş süper floss veya diş ipi geçirici kullanılır. İp, tel ile diş arasından geçirildikten sonra her iki komşu dişin yan yüzeyine ayrı ayrı uygulanır.
Kanama görülmesi çoğunlukla ipin yanlış kullanıldığı anlamına gelmez; diş etinde var olan bir iltihabın işareti olabilir ve düzenli kullanımla birkaç hafta içinde azalması beklenir. Kanama sürüyorsa değerlendirme yapılması uygun olur.
Diş ipini günde bir kez, tercihen gece fırçalamasından önce kullanmak yeterli kabul edilir. Braketli dönemde işlem başta zaman alabilir; birkaç günlük alışma sonrasında genellikle kolaylaşır. Arayüz fırçası kullanmayı tercih edenlerde diş ipi her gün değil, hekimin önerdiği aralıkta uygulanabilir.
Diş teli varken hangi yiyeceklerden kaçınmak gerekir?
Braketlerin yerinden çıkmasına veya telin bükülmesine yol açabilecek gıdalar tedavi süresini uzatabilir. Genellikle sınırlandırılması önerilenler:
- Sert kabuklu yemişler, buz ve sert şekerlemeler
- Yapışkan gıdalar (sakız, karamel, lokum)
- Elma ve havuç gibi sert meyve-sebzelerin bütün hâlde ısırılması — dilimlenerek tüketilmesi daha uygundur
- Sık tüketilen şekerli ve asitli içecekler; braket çevresinde mine kaybı riskini artırabilir
Temizlik ihmal edilirse ne olabilir?
Braket çevresinde biriken plak, ilk aşamada diş etinde kızarıklık ve kanamaya yol açabilir. Süreklilik kazanırsa mine yüzeyinde beyaz nokta lezyonları gelişebilir; bunlar tel çıkarıldıktan sonra dişte kalıcı iz bırakabildiği için önlenmesi tedaviden daha kolaydır.
Ağız kokusu da bu dönemde sık dile getirilen bir şikâyettir ve çoğunlukla braket çevresinde biriken artıklardan kaynaklanır. Nedenleri için Ağız Kokusu Neden Olur, Nasıl Geçer? yazımıza bakabilirsiniz.
Ne sıklıkla kontrole gidilmeli?
Ortodontik randevular genellikle 4-8 haftada bir planlanır; bu görüşmelerde tel ayarının yanı sıra diş eti sağlığı da değerlendirilir. Braket düşmesi, tel batması veya diş etinde belirgin şişlik gibi durumlarda randevu beklenmeden kliniğe başvurmak uygun olur.
Tedavi tamamlanıp braketler çıkarıldığında temizlik düzeni sona ermez. Bu aşamada takılan pekiştirme apareyi (retainer) de plak tutabilen bir yüzeydir ve düzenli temizlik gerektirir.
Bu içerik, Dt. Gamze Yazıcı tarafından incelenmiştir.